跳到主要内容

2025-2026学年上学期期末

2025-2026学年上学期期末试卷(回忆整理)(含部分答案)​

说明​

根据本次提供的手写回忆稿整理,未注明卷别和分值。第二、四题的数字经维护者确认,以本次照片为准;这两题的参考解答待更新,其余参考解答沿用仓库原稿。

一、​

求行列式

∣D∣=∣1111222232433233344424344∣.|D|=\begin{vmatrix} 1&1&1&1\\ 2&2^2&2^3&2^4\\ 3&3^2&3^3&3^4\\ 4&4^2&4^3&4^4 \end{vmatrix}.
解:

观察行列式特征,可以提取各行的公因子

∣D∣=2×3×4×∣1111122223133233144243∣|D| = 2 \times 3 \times 4 \times \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 2^2 & 2^3 \\ 1 & 3 & 3^2 & 3^3 \\ 1 & 4 & 4^2 & 4^3 \end{vmatrix}

得到一个标准的范德蒙德行列式,套公式:

V=(4−3)(4−2)(4−1)(3−2)(3−1)(2−1)=1×2×3×1×2×1=12.\begin{aligned} V &= (4-3)(4-2)(4-1)(3-2)(3-1)(2-1) \\ &= 1 \times 2 \times 3 \times 1 \times 2 \times 1 \\ &= 12. \end{aligned}

因此,

∣D∣=24×12=288.\begin{aligned} |D| &= 24 \times 12 \\ &= 288. \end{aligned}∣D∣=288.\boxed{|D| = 288}.

当然简单变换后直接计算也可以,算量不大


二、​

已知矩阵

A=(34004−30000200022),A=\begin{pmatrix} 3&4&0&0\\ 4&-3&0&0\\ 0&0&2&0\\ 0&0&2&2 \end{pmatrix},

求 ∣A8∣|A^8|、A4A^4、A−1A^{-1}、A∗A^*。

提示

本题题面已按照片修正,参考解答待更新。


三、​

已知 A2=AA^2=A,证明 3E−A3E-A 可逆。

解:

我们要证明 3E−A3E-A 可逆,可以通过构造其逆矩阵的方法。 设 B=xE+yAB = xE + yA,我们希望找到常数 x,yx, y 使得 (3E−A)B=E(3E-A)B = E。

(3E−A)(xE+yA)=3xE+3yA−xA−yA2=3xE+(3y−x)A−yA(因为 A2=A)=3xE+(2y−x)A\begin{aligned} (3E-A)(xE+yA) &= 3xE + 3yA - xA - yA^2 \\ &= 3xE + (3y-x)A - yA \quad (\text{因为 } A^2=A) \\ &= 3xE + (2y-x)A \end{aligned}

令上式等于 EE,比较系数可得方程组:

{3x=12y−x=0\begin{cases} 3x = 1 \\ 2y - x = 0 \end{cases}

解得 x=13,y=16x = \frac{1}{3}, y = \frac{1}{6}。

因此,存在矩阵 B=13E+16AB = \frac{1}{3}E + \frac{1}{6}A 使得 (3E−A)B=E(3E-A)B = E。 所以 3E−A3E-A 可逆,且其逆矩阵为 13E+16A\frac{1}{3}E + \frac{1}{6}A。


四、​

已知

α1=(121),α2=(233),α3=(371),\alpha_1=\begin{pmatrix}1\\2\\1\end{pmatrix},\quad \alpha_2=\begin{pmatrix}2\\3\\3\end{pmatrix},\quad \alpha_3=\begin{pmatrix}3\\7\\1\end{pmatrix}, β1=(314),β2=(521),β3=(11−6).\beta_1=\begin{pmatrix}3\\1\\4\end{pmatrix},\quad \beta_2=\begin{pmatrix}5\\2\\1\end{pmatrix},\quad \beta_3=\begin{pmatrix}1\\1\\-6\end{pmatrix}.
  1. 求 α1,α2,α3\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3 到 β1,β2,β3\beta_1,\beta_2,\beta_3 的过渡矩阵 PP。


  2. γ\gamma 在 β1,β2,β3\beta_1,\beta_2,\beta_3 下的坐标为 (1,−1,0)T(1,-1,0)^T,求它在 α1,α2,α3\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3 下的坐标。


  3. δ\delta 在 α1,α2,α3\alpha_1,\alpha_2,\alpha_3 下的坐标为 (1,−1,0)T(1,-1,0)^T,求它在 β1,β2,β3\beta_1,\beta_2,\beta_3 下的坐标。

提示

本题题面已按照片修正,参考解答待更新。


五、​

证明:所有三阶反对称实矩阵构成的集合 VV 是实线性空间 R3×3\mathbb R^{3\times3} 的子空间。求 VV 的维数及一组基。

解:
  1. 证明 VV 是子空间

    根据定义,三阶反对称矩阵满足 AT=−AA^T = -A。 设 A,B∈VA, B \in V,即 AT=−A,BT=−BA^T = -A, B^T = -B;k∈Rk \in \mathbb{R}。

    1. 非空性:零矩阵 OO 满足 OT=O=−OO^T = O = -O,故 O∈VO \in V,集合非空。
    2. 加法封闭性: (A+B)T=AT+BT=−A−B=−(A+B)(A+B)^T = A^T + B^T = -A - B = -(A+B) 所以 A+B∈VA+B \in V。
    3. 数乘封闭性: (kA)T=kAT=k(−A)=−(kA)(kA)^T = kA^T = k(-A) = -(kA) 所以 kA∈VkA \in V。

    综上,VV 是 R3×3R^{3 \times 3} 的子空间。

  2. 求维数和基

    设 A∈VA \in V,由 AT=−AA^T = -A 可知主对角线元素均为 0 (aii=−aii  ⟹  aii=0a_{ii} = -a_{ii} \implies a_{ii} = 0),且 aji=−aija_{ji} = -a_{ij}。 故 AA 的一般形式为:

    A=(0ab−a0c−b−c0)=a(010−100000)+b(001000−100)+c(0000010−10)A = \begin{pmatrix} 0 & a & b \\ -a & 0 & c \\ -b & -c & 0 \end{pmatrix} = a \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ -1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} + b \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ -1 & 0 & 0 \end{pmatrix} + c \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 0 \end{pmatrix}

    其中 a,b,ca, b, c 为任意实数。 可以看出,任意 A∈VA \in V 均可由这三个线性无关的矩阵线性表示。

    因此:

    • 维数:dim⁡V=3\dim V = 3
    • 一组基:
    E1=(010−100000),E2=(001000−100),E3=(0000010−10)E_1 = \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ -1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}, \quad E_2 = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ -1 & 0 & 0 \end{pmatrix}, \quad E_3 = \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 0 \end{pmatrix}

六、​

已知

α1=(1320),α2=(70143),α3=(2−101),α4=(5162),α5=(2−141).\alpha_1=\begin{pmatrix}1\\3\\2\\0\end{pmatrix},\quad \alpha_2=\begin{pmatrix}7\\0\\14\\3\end{pmatrix},\quad \alpha_3=\begin{pmatrix}2\\-1\\0\\1\end{pmatrix},\quad \alpha_4=\begin{pmatrix}5\\1\\6\\2\end{pmatrix},\quad \alpha_5=\begin{pmatrix}2\\-1\\4\\1\end{pmatrix}.

求向量组的秩、极大线性无关组,并将剩余向量用该极大线性无关组表示。

解:

将向量组构造成矩阵 A=(α1,α2,α3,α4,α5)A = (\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3, \alpha_4, \alpha_5),对 AA 进行初等行变换化为行简化阶梯形矩阵:

A=(1725230−11−121406403121)A = \begin{pmatrix} 1 & 7 & 2 & 5 & 2 \\ 3 & 0 & -1 & 1 & -1 \\ 2 & 14 & 0 & 6 & 4 \\ 0 & 3 & 1 & 2 & 1 \end{pmatrix}

行变换过程:

  1. r2−3r1,r3−2r1r_2 - 3r_1, r_3 - 2r_1:

    (172520−21−7−14−700−4−4003121)\begin{pmatrix} 1 & 7 & 2 & 5 & 2 \\ 0 & -21 & -7 & -14 & -7 \\ 0 & 0 & -4 & -4 & 0 \\ 0 & 3 & 1 & 2 & 1 \end{pmatrix}
  2. r2÷(−7),r3÷(−4)r_2 \div (-7), r_3 \div (-4):

    (17252031210011003121)\begin{pmatrix} 1 & 7 & 2 & 5 & 2 \\ 0 & 3 & 1 & 2 & 1 \\ 0 & 0 & 1 & 1 & 0 \\ 0 & 3 & 1 & 2 & 1 \end{pmatrix}
  3. r4−r2r_4 - r_2:

    (17252031210011000000)\begin{pmatrix} 1 & 7 & 2 & 5 & 2 \\ 0 & 3 & 1 & 2 & 1 \\ 0 & 0 & 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}
  4. 继续化为行最简形: 利用 r3r_3 消去 r2r_2 和 r1r_1 的第 3 列,再利用 r2r_2 消去 r1r_1 的第 2 列,最终得到:

    (1002/3−1/30101/31/30011000000)\begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 & 2/3 & -1/3 \\ 0 & 1 & 0 & 1/3 & 1/3 \\ 0 & 0 & 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}

结论:

  1. 秩:矩阵的秩为 3,故向量组的秩为 3。

  2. 极大线性无关组:主元所在列对应的向量 α1,α2,α3\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3。

  3. 表示关系: 根据行最简形矩阵的第 4、5 列系数可得:

    {α4=23α1+13α2+α3α5=−13α1+13α2\begin{cases} \alpha_4 = \frac{2}{3}\alpha_1 + \frac{1}{3}\alpha_2 + \alpha_3 \\ \alpha_5 = -\frac{1}{3}\alpha_1 + \frac{1}{3}\alpha_2 \end{cases}

七、​

已知方程组

{kx1+x2+x3=1,x1+kx2+x3=k,x1+x2+kx3=k2.\begin{cases} kx_1+x_2+x_3=1,\\ x_1+kx_2+x_3=k,\\ x_1+x_2+kx_3=k^2. \end{cases}

讨论参数 kk 取何值时,方程组有唯一解、无解或无穷多解;并在方程组有无穷多解时,求其对应齐次线性方程组的基础解系及原非齐次线性方程组的通解。

解:

对增广矩阵 Aˉ\bar{A} 进行初等行变换:

Aˉ=(k1111k1k11kk2)\bar{A} = \begin{pmatrix} k & 1 & 1 & 1 \\ 1 & k & 1 & k \\ 1 & 1 & k & k^2 \end{pmatrix}

交换行 r1↔r3r_1 \leftrightarrow r_3:

→(11kk21k1kk111)\rightarrow \begin{pmatrix} 1 & 1 & k & k^2 \\ 1 & k & 1 & k \\ k & 1 & 1 & 1 \end{pmatrix}

消元:r2−r1,r3−kr1r_2 - r_1, r_3 - k r_1:

→(11kk20k−11−kk−k201−k1−k21−k3)=(11kk20k−1−(k−1)−k(k−1)0−(k−1)(1−k)(1+k)(1−k)(1+k+k2))\rightarrow \begin{pmatrix} 1 & 1 & k & k^2 \\ 0 & k-1 & 1-k & k-k^2 \\ 0 & 1-k & 1-k^2 & 1-k^3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} 1 & 1 & k & k^2 \\ 0 & k-1 & -(k-1) & -k(k-1) \\ 0 & -(k-1) & (1-k)(1+k) & (1-k)(1+k+k^2) \end{pmatrix}

提取公因子 (k−1)(k-1):

∼(11kk201−1−k0−1−(1+k)−(1+k+k2))(k≠1)\sim \begin{pmatrix} 1 & 1 & k & k^2 \\ 0 & 1 & -1 & -k \\ 0 & -1 & -(1+k) & -(1+k+k^2) \end{pmatrix} \quad (k \neq 1)

r3+r2r_3 + r_2:

∼(11kk201−1−k00−(k+2)−(k+1)2)\sim \begin{pmatrix} 1 & 1 & k & k^2 \\ 0 & 1 & -1 & -k \\ 0 & 0 & -(k+2) & -(k+1)^2 \end{pmatrix}

讨论:

  1. 唯一解: 当 k≠1k \neq 1 且 k≠−2k \neq -2 时,秩 R(A)=R(Aˉ)=3R(A) = R(\bar{A}) = 3,方程组有唯一解。

  2. 无解: 当 k=−2k = -2 时,最后一行变为 (0,0,0,−1)(0, 0, 0, -1)。 此时 R(A)=2≠R(Aˉ)=3R(A) = 2 \neq R(\bar{A}) = 3,方程组无解。

  3. 无穷多解: 当 k=1k = 1 时,原矩阵 Aˉ\bar{A} 为:

    (111111111111)→(111100000000)\begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 & 1 \end{pmatrix} \rightarrow \begin{pmatrix} 1 & 1 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}

    方程为 x1+x2+x3=1x_1 + x_2 + x_3 = 1。

    对应齐次方程 x1+x2+x3=0x_1 + x_2 + x_3 = 0 的基础解系为: 取 x2=1,x3=0  ⟹  x1=−1x_2=1, x_3=0 \implies x_1=-1,得 ξ1=(−1,1,0)T\xi_1 = (-1, 1, 0)^T。 取 x2=0,x3=1  ⟹  x1=−1x_2=0, x_3=1 \implies x_1=-1,得 ξ2=(−1,0,1)T\xi_2 = (-1, 0, 1)^T。

    特解可取 η∗=(1,0,0)T\eta^* = (1, 0, 0)^T。

    通解为:

    x=(100)+c1(−110)+c2(−101)(c1,c2为任意常数)x = \begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix} + c_1 \begin{pmatrix} -1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix} + c_2 \begin{pmatrix} -1 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix} \quad (c_1, c_2 \text{为任意常数})

八、​

已知 α1=(1,1,−2,1)T\alpha_1=(1,1,-2,1)^T,α2=(2,1,1,6)T\alpha_2=(2,1,1,6)^T。

  1. 求与 α1,α2\alpha_1,\alpha_2 都正交的向量。


  2. 求与 α1,α2\alpha_1,\alpha_2 同价的标准正交向量组。

解:
  1. 求正交向量

    设所求向量 x=(x1,x2,x3,x4)Tx = (x_1, x_2, x_3, x_4)^T,则满足 Ax=0Ax=0,其中 A=(α1Tα2T)A=\begin{pmatrix} \alpha_1^T \\ \alpha_2^T \end{pmatrix}

    (11−212116)→r2−2r1(11−210−154)→r2×(−1)r1+r2(103501−5−4)\begin{pmatrix} 1 & 1 & -2 & 1 \\ 2 & 1 & 1 & 6 \end{pmatrix} \xrightarrow{r_2-2r_1} \begin{pmatrix} 1 & 1 & -2 & 1 \\ 0 & -1 & 5 & 4 \end{pmatrix} \xrightarrow[r_2 \times (-1)]{r_1+r_2} \begin{pmatrix} 1 & 0 & 3 & 5 \\ 0 & 1 & -5 & -4 \end{pmatrix}

    同解方程组为:

    {x1=−3x3−5x4x2=5x3+4x4\begin{cases} x_1 = -3x_3 - 5x_4 \\ x_2 = 5x_3 + 4x_4 \end{cases}

    取自由变量 (x3,x4)(x_3, x_4) 为 (1,0)(1, 0) 和 (0,1)(0, 1),得基础解系:

    ξ1=(−3,5,1,0)T,ξ2=(−5,4,0,1)T\xi_1 = (-3, 5, 1, 0)^T, \quad \xi_2 = (-5, 4, 0, 1)^T

    所有与 α1,α2\alpha_1, \alpha_2 都正交的向量为 k1ξ1+k2ξ2k_1 \xi_1 + k_2 \xi_2 (k1,k2k_1, k_2 不全为零)。

  2. 求同价的标准正交向量组

    对 α1,α2\alpha_1, \alpha_2 进行施密特正交化。 令 β1=α1=(1,1,−2,1)T\beta_1 = \alpha_1 = (1, 1, -2, 1)^T。

    β2=α2−(α2,β1)(β1,β1)β1(α2,β1)=2×1+1×1+1×(−2)+6×1=7(β1,β1)=12+12+(−2)2+12=7β2=(2,1,1,6)T−77(1,1,−2,1)T=(1,0,3,5)T\begin{aligned} \beta_2 &= \alpha_2 - \frac{(\alpha_2, \beta_1)}{(\beta_1, \beta_1)} \beta_1 \\ (\alpha_2, \beta_1) &= 2\times1 + 1\times1 + 1\times(-2) + 6\times1 = 7 \\ (\beta_1, \beta_1) &= 1^2 + 1^2 + (-2)^2 + 1^2 = 7 \\ \beta_2 &= (2, 1, 1, 6)^T - \frac{7}{7} (1, 1, -2, 1)^T \\ &= (1, 0, 3, 5)^T \end{aligned}

    单位化:

    ∣∣β1∣∣=7∣∣β2∣∣=12+02+32+52=35\begin{aligned} ||\beta_1|| &= \sqrt{7} \\ ||\beta_2|| &= \sqrt{1^2 + 0^2 + 3^2 + 5^2} = \sqrt{35} \end{aligned}

    得标准正交向量组:

    e1=17(1,1,−2,1)T,e2=135(1,0,3,5)Te_1 = \frac{1}{\sqrt{7}}(1, 1, -2, 1)^T, \quad e_2 = \frac{1}{\sqrt{35}}(1, 0, 3, 5)^T